नयाँ १ हजारे नोट बजारमा: यसका प्रमुख विशेषताहरू के-के हुन्?

काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले आज देखि नयाँ रूप र सुरक्षा विशेषतासहितको एक हजार रुपैयाँ मूल्यको नोट बाजारमा ल्याएको छ। यो नयाँ नोट “सिरिज २०२५” अन्तर्गत २०८३ साल असोज ८ गतेदेखि औपचारिक रूपमा चलनचल्तीमा आएको हो।

राष्ट्र बैंकले जनाएअनुसार यो नोटको संकेत नम्बर दायरा ट/६० ०००००१ देखि ट/९२ ९९९९९९ सम्म कायम गरिएको छ।

नोटको स्वरूप कस्तो छ?

नोटको एकातर्फ सगरमाथा हिमालको आकृति र अर्कोतर्फ लालीगुराँसको पानीछाप देखिन्छ। यस पानीछापको ठीक तल “1000” अंक पनि स्पष्ट रूपमा अंकित गरिएको छ। साथै, नोटको अगाडिपट्टि बायाँतर्फ “See Through Register” प्रणाली राखिएको छ, जसमा “1000” अंकको केही भाग देखिन्छ र नोटलाई उज्यालोतर्फ पारेर हेर्दा यो अंक पूरै स्पष्ट हुन्छ।

दृष्टिविहीन नागरिकहरूले सजिलैसँग नोट चिन्न सकून् भन्ने उद्देश्यले दायाँतर्फको तल्लो कोनामा रोमन अक्षर “M” (एक हजार जनाउने) समावेश गरिएको छ। यसैगरी सगरमाथाको बायाँपट्टि र पानीछापको दायाँपट्टि दस-दस वटा तेर्सो रेखाहरू पनि थपिएका छन्।

सुरक्षा प्रविधिमा के नयाँपन छ?

सगरमाथा हिमालको दायाँतर्फ अण्डाकार आकारभित्र भगवतीको तस्बिर राखिएको छ, जो सीधा हेर्दा सुनौलो रङमा र कोण फेरेर हेर्दा हरियो रङमा परिवर्तन हुन्छ। यो प्रविधि राष्ट्र बैंकले नक्कली नोट पहिचान गर्न सहज बनाउन प्रयोग गरेको बताइएको छ।

नोटमा ३.५ मिलिमिटर चौडा सुरक्षा धागो पनि जोडिएको छ, जसमा “NRB” र “1000” लेखिएको छ। यो धागो सीधा अवस्थामा रातो देखिने र कोण परिवर्तन गर्दा हरियोमा बदलिने गरी डिजाइन गरिएको छ।

पछाडिपट्टि के-के चित्रण छन्?

नोटको पृष्ठभागमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका दुर्लभ जुम्ल्याहा हात्ती (राम र लक्ष्मण नामले चिनिने), सात थान लालीगुराँस फूल, र हनुमानढोकाको ऐतिहासिक काठको थामको चित्र समेटिएको छ।

हस्ताक्षर र मान्यता

यो नोटमा हाल कायम रहेका राष्ट्र बैंक गभर्नर प्रा. डा. विश्वनाथ पौडेलको हस्ताक्षर रहेको छ, र सिरियल नम्बर ९२०००००१ बाट सुरु हुन्छ। राष्ट्र बैंकले स्पष्ट पारेअनुसार, बजारमा पहिले नै रहेका पुराना नोटहरू पनि उत्तिकै मान्य रहनेछन् — नयाँ नोट ल्याइएकै कारणले पुरानो नोट अमान्य हुने छैन।